Tłumacz Kraków

Posted By admin on 29 czerwiec 2010

Dociekając prawdy…

Czyli o przekładzie ustnym środowiskowym

Nowożytna historia zaangażowania tłumaczy w procesy sądowe rozpoczęła się wraz z procesem w Norymberdze. Przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym postawiono hitlerowskich zbrodniarzy II wojny światowej. Akty oskarżenia w poszczególnych procesach obejmowały: podżeganie do wojny, dokonanie zbrodni przeciwko pokojowi, dokonanie zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości. Na salach sądowych pracował sztab tłumaczy, którzy zasiadali każdego dnia przy osobnych stołach, przekładając słowa sędziów, prokuratorów, adwokatów i oskarżonych. Do dyspozycji mieli oni dwa rodzaje przycisków, mianowicie żółty informował o tym, że mówca mówi za szybko; czerwony zaś, że tłumacz nie był w stanie zrozumieć wypowiedzi, bądź jej nie usłyszał.

Skład tłumaczy ulegał częstym zmianom – wielu z nich nie radziło sobie z ogromnym stresem, presją czasu, ale i żądaniom każdej ze stron. Wśród oskarżonych nie brakowało bowiem osób biegle posługujących się kilkoma językami, którzy nie szczędzili uwag krytycznych wobec przekładających ich wypowiedzi. Co więcej wielu z tych, którzy zasiadali na ławie oskarżonych widziało w tłumaczu potencjalnego sprzymierzeńca i obrońcę. Proces norymberski udowodnił, iż konieczne jest stworzenie pewnego katalogu reguł postępowania dla tłumaczy pracujących w sądzie, pokazał także, iż jedynie najlepsi powinni się w ten typ pracy angażować.

Szereg pomyłek tłumaczy i związanych z tym anegdot przytacza Małgorzata Tryuk w książce zatytułowanej: „Przekład ustny środowiskowy”. Peter Less, który tłumaczył w procesie z języka niemieckiego na angielski przyznał się do następującego, dość poważnego błędu: „Kiedyś popełniłem błąd i nieomal wywołałem III wojnę światową. Chodziło o słowo – nazwisko, właściwie – Rasher. Pytanie brzmiało: „Co zrobił Rasher”? A ja przetłumaczyłem: „Co zrobiła Rosja?”. Rosyjski oficer natychmiast podskoczył, uniósł ręce w powietrze i powiedział: „Co?! Do czego angażujesz Rosję?” Musiałem wówczas tłumaczyć, iż miałem na myśli niemieckiego generała Rashera, nie zaś kraj Rosję, następnie przeprosiłem.”[1]

Praca w sądzie wymaga od tłumacza zaangażowania nie tylko w sam proces sądowy, ale także udział w przesłuchaniu, czy też pośredniczenie między oskarżonym a jego adwokatem. Niejednokrotnie wymaga się od tłumacza, by był kimś w rodzaju pełnomocnika strony. Maliszewski zauważa, że „tłumacz pełni doniosłą rolę, dbając aby w warunkach pośpiechu i ogólnego zamieszania, zawsze towarzyszącego tego rodzaju czynnościom (anamneza lekarska, zabezpieczenie przedmiotów) sporządzono właściwe zapisy i przedłożono je osobie zatrzymanej.”[2]

Zdarza się bardzo często, że wyjaśnienia tłumacza pomagają obu stronom. Tłumacz bowiem rozumiejąc specyfikę systemu sądowego danego kraju, wyjaśnia jej niuanse obcokrajowcowi. Z drugiej jednak strony, będąc świadomym oczekiwań cudzoziemca, może je nie tylko tłumaczyć, ale służyć także swoją wiedzą drugiej stronie. „Tłumacz jest gwarantem interesów – napisze Maliszewski – zarówno przesłuchującego, jak i przesłuchiwanego.”[3]

Praca tłumacza środowiskowego nie należy z pewnością do prostych. Ogromna odpowiedzialność spoczywająca na tym, który pośredniczy w wymianie słów sprawia, iż wielu z tej funkcji świadomie rezygnuje. Tłumacz musi być świadomy tego, iż etyka zawodu wymaga od niego zachowania neutralności – zatem nie może ulegać naciskom żadnej ze stron.

[1] Gesse T., Lunch with a Legend,  za: Tryuk M., Przekład ustny środowiskowy, Warszawa 2006, str. 103.

[2] Maliszewski J., Pragmatyka przekładu policyjnego, Lingua Legis 9, str.31.

[3] Tamże, str.35.

Categories: Uncategorized
Tagi: